Putin’in Kuril Adaları Ziyareti Japonya ile Toprak Anlaşmazlığını Yeniden Alevlendirdi
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kuril Adaları’na gerçekleştirdiği ilk ziyaret, Japonya ile İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana süregelen toprak anlaşmazlığını gündeme taşıdı. Doğu Rusya’daki bölgelerde incelemelerde bulunan Putin, İturup Adası’nda fabrika, hastane ve okul ziyaretleri gerçekleştirdi. Ziyaretin hemen öncesinde, Uzak Doğu’da Rus Pasifik Filosu tarafından düzenlenen tatbikatın son aşamasına katılan Putin, Japonya’nın Rusya’yı tehdit olarak tanımlamasına ve Tokyo’nun savunma politikalarına tepki gösterdi. Putin, Kuril Adaları’nın statüsünün savaş sonrası uluslararası belgelerde belirlendiğini vurgulayarak Rusya’nın tutumunu yineledi.
Japonya Dışişleri Bakanlığı ise Putin’in ziyaretini protesto ederek, bu adaların uluslararası hukuk çerçevesinde Japonya’ya ait olduğunu belirtti. “Kuril Adaları” olarak bilinen adalar zinciri konusunda anlaşma sağlanamaması, Moskova ve Tokyo arasında barış antlaşması görüşmelerini de tıkayan bir unsur olmayı sürdürüyor.
81 Yıllık Tarihi Anlaşmazlık
Anlaşmazlık, 1945’te Sovyetler Birliği’nin Pasifik Okyanusu ile Ohotsk Denizi’ni ayıran Kuril Adaları’nı kontrol altına almasıyla başladı. Japonya, en güneydeki İturup, Kunaşiri, Şikotan ve Habomai adaları üzerindeki hak iddiasını bugün de sürdürüyor. San Francisco Barış Antlaşması’nda bu adalarla ilgili net ifadelerin bulunmaması, iki taraf arasındaki anlaşmazlığın temelini oluşturdu. Moskova, bu adaların Sovyetler Birliği’ne katıldığını savunurken Tokyo, adaların Japon toprağı olduğunu iddia ediyor.
Çözüm Sürecindeki Engeller
1956 Ortak Deklarasyonu ile Sovyetler Birliği ve Japonya diplomatik ilişkileri yeniden tesis etti, ancak deklerasyon kapsamındaki barış anlaşması müzakereleri 2014’te Ukrayna krizi nedeniyle durdu. Söz konusu müzakerelerin çıkar yol bulamaması, üst düzey görüşmelere rağmen anlaşmazlığın çözümüne katkı sağlamadı.
Kuril Adaları’nın Stratejik Önemi
Rusya için stratejik önem taşıyan Kuril Adaları, Pasifik Okyanusu’na erişim sağlamakta ve Rus donanmasının harekat kabiliyetini artırmaktadır. Ekonomik değer taşıyan zengin balıkçılık ve doğal kaynaklar, bölgenin önemini daha da artırıyor. Putin’in ziyaretinden önce, Kuril Adaları’nı Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev de defalarca ziyaret etti, en son Rusya Başbakanı Mihail Mişustin 2021 yılında İturup Adası’na bir ziyaret gerçekleştirmişti.
